Ο «Φτωχόκοσμος» του Ντοστογιέφσκι

 Μιχάλης Πάτσης 

Ο «Φτωχόκοσμος» στου Ντοστογιέφσκι

 

Το έργο στα ελληνικά μεταφράζεται και «Φτωχοί άνθρωποι» [1].  Ήθελα να το διαβάσω γιατί το είχα ξεχάσει σχεδόν αυτό το επιστολικό μυθιστόρημα που εξελίσσεται στην Αγία Πετρούπολη της εποχής, το 1845 γράφτηκε,  ιδίως στις φτωχές γειτονιές της και στα φτωχικά σπίτια των ανθρώπων που ζούσαν σε μεγάλα αλλά ελεεινά σπίτια της εποχής. Ο κάθε άνθρωπος αλλά και  κάθε φτωχή οικογένεια νοίκιαζε ένα δωμάτιο και ζούσε εκεί με τόσες δυσκολίες. Οι άνδρες και οι γυναίκες νοικιάζουν και ζουν μόνοι τους. Στη Ρωσία της εποχής που γενικώς πρέπει να ήταν μια πολύ συντηρητική χώρα, ακόμα ήταν σε ισχύ το νόμος για την δουλοπαροικία, οι γυναίκες μπορούν να ταξιδέψουν, να δουλέψουν, να ζήσουν μόνες σε μια μεγάλη πόλη,  να νοικιάσουν μόνες δωμάτιο. Ακόμα και να ρυθμίσουν τη ζωή τους όπως οι ίδιες θέλουν.

Οι καταχρήσεις της μνήμης

Οι καταχρήσεις της μνήμης

Το βιβλίο στηρίζεται στο δοκίμιο του Τοντόροφ με αυτό τον τίτλο, όμως τα δοκίμια του Γιώργου Κόκκινου για την τραυματικη μνήμη και της Ζέτας Παπανδρέου είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Από τα τρία κείμενα θεώρησα πιο σημερινός και πιο αυτόνομο του δοκίμιο του Κόκκινου το οποίο αναφέρεται στις διαφορετικές εκδοχές της μνήμης, στην αναγκαιότητά της και τους λόγους στήριξής της σήμερα. Ο Τοντόροφ κατηγορεί λη ψέγει την κυρίαρχη αφήγηση για το ολοκαύτωμα / για αναγωγή του  ολοκαυτώματος σε θρησκεία, όταν η μνήμη μας καλεί να προσέξουμε να μην ξαναϋπάρξει τέτοιο φαινόμενο.

Τι μας δίνει ο Τσίρκας σήμερα;

 

Τι μας δίνει  ο Τσίρκας σήμερα;

Διάβασα πάλι ύστερα από καιρό την «Λεσχη» (1961) το πρώτο μυθιστόρημα από την τριλογία «Ακυβέρνητες Πολιτείες» και μου φάνηκε η γραφή του τόσο καθαρή κα σαφής, αλλά και τόσο απόμακρη από τα δικά μας τα σημερινά δεδομένα, λες και εμείς έχουμε πλέον αφομοιώσει μια άλλη εποχή, μια άλλη χρονική περίοδο με διαφορετικό, δικό μας τρόπο. Το έργο αναφέρεται στην χρονική περίοδο του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, ιδίως το έτος 1942 στην ζωή Ελλήνων και άλλων ξένων στα Ιεροσόλυμα. Σε μια πόλη στην οποία είχαν βρει καταφύγιο πολλοί άνθρωποι από την Αίγυπτο στην οποία μαίνονταν ο πόλεμος και ο Ρόμελ, ο στρατηγός του Χίτλερ είχε κάνει δικό του το Τομπρούκ τον Ιούνιο του 1942 και άλλες πόλεις της βόρειας Αφρικής.  

Για ποια «Πατρίδα;»

 Παρακολουθώντας λαϊκό σινεμά 

Για ποια «Πατρίδα;»

Η ταινία του Πάβελ Παβλικόφσκι «Πατρίδα» είναι μια σημειωτική αναλαμπή για τη σημασία της πατρίδας στον άνθρωπο. Το φιλμ αναφέρεται στον Τόμας Μαν και την  επιστροφή του στη μεταπολεμική Γερμανία. Ο Μαν ζούσε στην Καλιφόρνια για πολλά έτη, όμως με το τέλος του πολέμου τον προσκαλούν και στις δύο Γερμανίες στη Δυτική και στην Ανατολική. Αι οι δύο θέλουν να τον κάνουν δικό τους. Ο ίδιος κρατά μια πολύ σταθερή στάση ανεξαρτησίας και από τους δύο. Θέλεις να πραγματοποιηθεί το δικό του και πιθανόν εκτός Γερμανίας.

Η ταινία «Φιορδ», ένα σχόλιο στη σημερινή Ευρώπη

  Παρακολουθώντας λαϊκό σινεμά 

Η ταινία «Φιορδ», ένα σχόλιο στη σημερινή Ευρώπη

Το σκηνικό εκτυλίσσεται στη σημερινή Νορβηγία. Ένα ζευγάρι Ρουμάνων έρχεται να εργαστεί και να κατοικήσει στο χώρα. Η οικογένεια αυτή με τα πέντε παιδιά τους ζει σύμφωνα με τους κανόνες της προτεσταντικής θρησκείας που υπάρχει και στη Νορβηγία. Εξάλλου η μητέρα είναι Νορβηγίδα.

Γαβρίλης Λαμπάτος «Στον αιώνα του κομμουνισμού»

Μιχάλης Πάτσης

 «Στον αιώνα του κομμουνισμού»

Ο ιστορικός Γαβρίλης Λαμπάτος, ένας από τους καλούς ειδικούς στα θέματα του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος, κόμματος, γενικά κομμουνισμού, έδωσε μια σύντομη μονογραφία με τον παραπάνω τίτλο πρόσφατα (εκδ. Κουκκίδα, 2026). Το θέμα αυτό είναι από τα πιο σημαντικά για τη σύγχρονη ελληνική ιστορία τόσο του 20ου και του 21ου αιώνα, γιατί απασχόλησε πολλά έτη με τριβή και προβλήματα την ελληνική πραγματικότητα, και ακόμα και σήμερα γεννά ασυνεννοησία, έχει  ακόμα πολλά δυσεπίλυτα ζητήματα και σημεία τα οποία στις μέρες μας ερμηνεύονται διαφορετικά από τους ερευνητές. 

Η Οδύσσεια του Νόλαν: ελληνοπρεπής και συνθετική

 Παρακολουθώντας λαϊκό σινεμά 

 Η Οδύσσεια του Νόλαν: ελληνοπρεπής και συνθετική

Το φιλμ του σκηνοθέτη Νόλαν είναι ένα ιδιαίτερο έργο, το οποίο στηρίζεται εξ ολοκλήρου σχεδόν στην ομηρική Οδύσσεια, αλλά κατανοώντας πως είναι ένα κινηματογραφικό έργο δεν υπηρετεί πιστά το έπος, το οποίο σε ορισμένα σημεία το παραλλάσει. Έτσι ο Οδυσσέας δεν πηγαίνει στη χώρα των Λωτοφάγων, όμως το στοιχείο του έπους παραμένει αλλά αλλαγμένο, έτσι η Καλυψώ ταΐζει τον Οδυσσέα με λωτούς για να ξεχάσει την πατρίδα και τα βάσανά του.

Η εγκατάλειψη της Ουκρανίας, εγκατάλειψη της αλήθειας

 Η εγκατάλειψη της Ουκρανίας,   εγκατάλειψη της αλήθειας 

Είναι πολλοί Έλληνες οι οποίοι θεωρούν εξυπνάδα να μην αποδέχονται την ουκρανική γλώσσα ως ξεχωριστή γλώσσα ή να μη  αποδέχονται το ουκρανικό έθνος ως κάτι ξεχωριστό από το ρωσικό.  

Βουλγαρία, η χώρα των κατόπτρων

 Ένα βιβλίο για τη νεανική μνήμη 

Η Βουλγαρία,  η χώρα της γειτονιάς μας, η τόσο γνωστή και τόσο άγνωστη απο την ιστορία  μας προβάλλει μέσα από αυτό το βιβλίο ανασύσταση της φοιτητικής μνήμης μια χώρα φιλική και φιλόξενη, μια χωρα με διεθνισμό και αλληλεγγύη  με καλή επιστήμη και σπουδαίους επιστήμονες,  μια χώρα που μπορεί να σπουδάζει και να μορφώνει εκπροσώπους άλλων λαών. 

Τζόζεφ Κόνραντ «Ο Μυστικός πράκτορας», ένα βιβλίο για την τρομοκρατία

 Μιχάλης Πάτσης 

Τζόζεφ Κόνραντ «Ο Μυστικός πράκτορας», ένα βιβλίο για την τρομοκρατία

Τζόζεφ Κόνραντ «Ο Μυστικός πράκτορας», ένα βιβλίο για την τρομοκρατία

Είναι η τρομοκρατία επίκαιρο ζήτημα ή όχι; Πολύ δύσκολα να μην συμφωνήσει κάποιος με  αυτή την άποψη. Η τρομοκρατία αλλού πιο συχνά, αλλού πιο αραιά απασχολεί νομίζω όλες τις κοινωνίες της εποχής μας. Και ναι μεν,  αν και είναι ένα αλλοπρόσαλλο φαινόμενο δειλίας και αυτοκαταστροφής, δεν σταματά να απασχολεί τις κοινωνίες Δύσης και Ανατολής.