Μιχάλης Πάτσης
Ένα μυθιστόρημα με
κατεστραμμένους ήρωες
Νίκου Κάσδαγλη «Κεκαρμένοι»
Το μυθιστόρημα αυτό προσφέρει μια
αφήγηση κυρίως σε πρώτο πρόσωπο, αλλά με εναλλαγή του αφηγητή. Διαδραματίζεται σε
ένα στρατόπεδο και σε μια πόλη που φιλοξενεί το στρατόπεδο και τους φαντάρους. Η
τοποθεσία εγγράφεται στη Θεσσαλία γενικά και η πόλη ίσως να είναι η Λάρισα αλλά
όλα αυτά κινούνται αχνά μέσα στην αφήγηση του Κάσδαγλη. Γραμμένο στο Εμφύλιο ή λίγο
μετά μεταφέρει αυτή την έντονη κατάσταση της εμφύλιας διαμάχης αλλά έμμεσα,
μεταφορικά, όχι κυριολεκτικά.
Βέβαια το έργο αυτό δεν είναι σχόλιο
για την πολιτική κατάσταση, αλλά σχόλιο για τη ζωή των στρατιωτών, των νέων της
εποχής εκείνης που πάνε στο στρατό και όλα αυτά που συναντούν. Την βαρβαρότητα του
καψονιού, την κοροϊδία και βαρβαρότητα ακόμα
της διοίκησης, τη φιλία κάποια φορά, τη σκληρότητα των κοινωνικών σχέσεων, την
ανάγκη για σεξουαλικές σχέσεις που όμως προσκρούουν στα συμφέροντα στην
κοινωνική ιεραρχία, στη βία.
Παρακολουθώντας τους ήρωες του
έργου αυτού νομίζουμε πως δεν μένουν σταθεροί, δεν φτάνουν ως το τέλος οι
ίδιοι. Μάλλον χάνονται στην μέση του δρόμου για να δώσουν τη θέση τους σε άλλους
ή στην φαντασία κάποιων από αυτούς. Το έργο αυτό του Κάσδαγλη μιλάει για το στρατό
και μπορεί να εκληφθεί σαν ένα ρεαλιστικό κείμενο. Δεν είναι όμως έτσι. Είναι μια
νουβέλα η οποία κινείται στην ανανέωση των ηρώων, στην καταστροφή τους και στο
τέλος στο χάσιμό τους μέσα στο μουντό περιβάλλον του στρατώνα. Οι μήνες κυλούν
χωρίς να μπορούν να σταματούν αλλά η ζωή των στρατιωτών δεν αποκαθίσταται. Παραμένουν
στο στρατό, λες και δεν τελειώνει ποτέ. Είναι δημιουργημένοι να μένουν και να
δουλεύουν σε ένα πλαίσιο καταστροφής και ανελευθερίας.
Η έλλειψη ερωτικών σχέσεων, η
κοροϊδία από την διοίκηση του στρατού και η ανηθικότητα του Ταγματάρχη, το
σκληρό καψόνι στους φαντάρους, η σκληρότητα των Εσατζήδων που δεν βρίσκουν
πουθενά αλλού νόημα ζωής παρά μόνο στον πόνο σε στο κακό. Οι σχέσεις κεντρικές,
ιδίως οι σεξουαλικές οι οποίες όμως δεν μπορούν να γίνουν πραγματικά ερωτικές. Κάτι
λείπει. Κάτι λείπει από αυτή τη γενιά η οποία άγεται και φέρεται από τους υπεύθυνους
και το κράτος. Άγεται και φέρεται, γιατί δεν έχει την πολιτική, δηλαδή
συνειδητή τόλμη να σηκώσει κεφάλι. Η προηγούμενη γενιά σήκωσε κεφάλι και βρέθηκε
στις εξορίες και στα ξερονήσια.
Αυτή η γενιά ζει μέσα στη
σκληρότητα και τη βαρβαρότητα και ακολουθεί τις οδούς της βίας και της προσωπικής
εκδίκησης.
Το μυθιστόρημα αυτό διαλύει τους ήρωες
που υπάρχουν γύρω του και μέσα του. Δεν υπάρχει κάτι να μπορεί να αναστήσει τη
χαμένη αυτοπεποίθηση αυτής της γενιάς και οι άνθρωποι που κινούνται εκεί,
κινούνται έχοντας ξεχάσει το όνομά τους και τον προορισμό τους.
(Κεκαρμένοι σημαίνει κουρεμένοι)