Ο Δημόκριτος στη
Ρωσία και ο Σόλομον Λουριέ
Ένας υπήρξε ο μεγάλος φιλόσοφος ο οποίος ασχολήθηκε με το έργο του Δημοκρίτου συστηματικά και ολόπλευρα. Το έργο του ακόμα και σήμερα εκτιμάται και διαδίδεται. Αυτός είναι ο Σόλομον Γιάκοβλεβιτς Λουριέ (1890-1964) ο οποίος δούλεψε όλη του ζωή για να αναστήσει το έργο του Δημόκριτου, το οποίο ήταν δυσεύρετο.
Ο Λουριέ έκανε αυτό που έκαναν και πολλοί άλλοι για τα αρχαία κείμενα: επειδή ο Δημόκριτος δεν είχε αφήσει κάποιο ολοκληρωμένο έργο, γιατί είχαν όλα χαθεί, και προς το παρόν δεν μπορούμε να βρούμε κάτι τέτοιο ο Ρώσος κλασικός φιλόλογος μελέτησε όλες τις αρχαίες πηγές στα ελληνικά και λατινικά που αναφέρονταν στον Δημόκριτο και από εκεί έλαβε, αλίευσε όλα τα αποσπάσματα που ανέφεραν απόψεις του αρχαίου φιλοσόφου και τις συνέθεσε σε ένα μεγάλο έργο. Συγκέντρωσε δηλαδή πολλά παραθέματα, τα οποία αποτεθούν αποφθέγματα η ακόμα και ρητά τα οποία περιέκλεισε σε ένα μεγάλο βιβλίο. Αυτό αποτελεί ένα μεγάλο έργο για τον ίδιον και κυκλοφόρησε μετά το θάνατό του, το 1970, στο Λένινγκραντ με τον τίτλο Δημόκριτος και 664 σελίδες. Αυτό θεωρείται σήμερα το σπουδαιότερο και το πλέον πλήρες έργο για τον Δημόκριτο παγκοσμίως. Ίσως να μην έχει τη θεωρία για τη γλώσσα του Δημοκρίτου την οποία διασώζει ο Πρόκλος, αλλά δεν είμαι σίγουρος.
Παράλληλα έγραψε και ένα παιδικό
ή εφηβικό μυθιστόρημα με θέμα τα ταξίδια του Δημοκρίτου, το οποίο εκδίδεται
συχνά στα ρωσικά.
Ο Σολομόν Λουριέ είχε εβραϊκές
ρίζες. Γεννήθηκε στην πόλη Μογκιλιόβ της Λευκορωσίας και πέθανε στο Λβοφ της Ουκρανίας.
Σπούδασε κλασική φιλολογία, στην ιστόρικο
φιλολογική Σχολή στο Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης. Υπήρξε μεγάλος ελληνιστής στην εποχή του. Ο πατέρας
του ήταν οφθαλμίατρος ενώ η μητέρα του καταγόταν από μεγάλη οικογένεια
εμπόρων. Ο μικρός είχε κλίση στα
μαθηματικά αλλά σπούδασε παρ’ όλα αυτά κλασική φιλολογία. Υπήρξε σημαντικός
συγγραφέας και έγραψε για πολλά και δύσκολα θέματα. Το 1922 εκδίδει το έργο «Ο
αντισημιτισμός στην αρχαιότητα». Νομίζω πως στη Ρωσία δήλωνε σίγουρα Ρώσος
ή Λευκορώσος. Καθότι η εβραϊκή ταυτότητα από κάποια στιγμή και ύστερα δεκαετία του 1950 άρχισε να αποκρύπτεται.
Ο Λουριέ υπήρξε άνθρωπος
αγωνίστηκε για την αναστήλωση της δικής εβραϊκής ταυτότητας, αλλά υπήρξε επιστήμονας
και παιδαγωγός σπουδαίος για την εποχή. Συνέβαλε να δημιουργηθεί ένα κλίμα
πολιτισμού στην Σοβιετική Ένωση και να διαδοθεί ο πολιτισμός και η ιστορία της αρχαίας
Ελλάδας.
Ασχολήθηκε με τη διδασκαλία της αρχαίας φιλολογίας στα πανεπιστήμια του Λένινγκραντ και του Λβοφ. Επίσης από τη δεκαετία του 1920 ασχολείται ερευνητικά με την αρχαίο ατομισμό, τη διδασκαλία του Δημοκρίτου και του Λευκίππου αλλά και των άλλων ατομιστών φιλοσόφων όπως του Επικούρου. Γράφει Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας η οποία εκδίδεται το 1940 στην έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου για την Ελλάδα με σημαντικά αποτελέσματα. Έγραψε ένα κείμενο για τον φιλόσοφο Αντιφώντα ως τον ιδρυτή του αναρχισμού στην αρχαία Ελλάδα, για τον Ηρόδοτο και για τη Γλώσσα των Μυκηναίων.